Bitki Koruma Ürünleri Satış Sistemi, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülmekte olup 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile ilgili yönetmelik ve tebliğlere dayanmaktadır. Sistem, bitki koruma ürünlerinin (pestisitlerin) satış ve kullanım süreçlerinin kayıt altına alınması, izlenebilirliğin sağlanması ve bilinçli kullanımın teşvik edilmesi için oluşturulmuş dijital bir takip sistemidir.
Bu sistem kapsamında, belirli bitki koruma ürünlerinin satışı reçeteye bağlanmış; satış işlemleri elektronik ortamda kayıt altına alınarak ürünün hangi üreticiye, hangi tarihte ve hangi miktarda satıldığı izlenebilir hale getirilmiştir. Amaç;
- Bitki koruma ürünlerinin doğru ve kontrollü kullanımını sağlamak,
- İnsan sağlığı ve çevreyi korumak,
- Tarımsal üretimde kalıntı riskini azaltmak,
- Gıda güvenliği ve ihracat standartlarına uyumu güçlendirmektir.
Sistem sayesinde üretim alanları, ürün deseni ve kullanılan etken maddeler arasında eşleştirme yapılabilmekte; gerektiğinde geriye dönük denetim ve analiz imkânı sağlanmaktadır. Reçeteli satış uygulaması ise özellikle yüksek risk taşıyan veya yanlış kullanımda kalıntı oluşturabilecek ürünlerin teknik kontrol altında verilmesini amaçlamaktadır.
Dijital takip altyapısı ile bayiler, ziraat mühendisleri ve üreticiler arasındaki işlemler elektronik ortamda yürütülmekte; satışlar anlık olarak kayıt altına alınmaktadır. Böylece hem kamu otoritesi açısından denetim kolaylaşmakta hem de tarımsal üretimde daha planlı ve sürdürülebilir bir yapı hedeflenmektedir.
Pilot uygulaması Ankara, Kırklareli, Mersin ve Samsun'da başlatılan sistemin, 01 Temmuz 2026 itibarıyla Manisa'da da yürürlüğe gireceği açıklandı.
YAŞANAN UYGULAMA SORUNLARI VE ÇİFTÇİ MAĞDURİYETİ
Samsun’da konunun bire bir muhatabı olanlar, sistemin çok sancılı başladığını ve uygulanabilir gibi olmadığını dile getiriyorlar. Muhatap bulamamaktan yakınan çiftçiler ve bayiler seslerini duyurmak için kapı kapı dolaşıyorlar. Buradan hem konunun muhatabı olan Tarım Bakanlığı yetkililerine ve hem Samsun siyasetine arkadaşlarımızın isteklerini iletmek istedik.
Son yayımlanan yönetmelik ve buna bağlı olarak devreye alınan satış sistemi sahada ciddi aksaklıklara yol açmakta hem bayileri hem de çiftçileri mağdur etmektedir. Karşılaşılan başlıca sorunlar şunlardır:
1- Reçeteli Satış Sistemi sık sık hata vermekte, donmakta veya erişim problemi yaşanmaktadır. Satış işlemleri tamamlanamamakta, çiftçiler saatlerce beklemektedir.
2- Çiftçi bilgilerinin sistemde hatalı görünmesi veya hiç görünmemesi nedeniyle yasal satış yapılamamaktadır.
3- İnternet altyapısının zayıf olduğu kırsal bölgelerde sistem fiilen çalışamaz durumdadır.
4- Reçete ve ürün eşleştirme süreçleri sahadaki gerçek işleyişe uygun değildir, ciddi zaman kaybı oluşturmaktadır.
5- Tüm hukuki sorumluluk bayi üzerinde kalmakta, ancak yaşanan teknik sorunlar bayilerin kontrolü dışındadır.
Bunlara ek olarak sahada çok önemli sosyal ve pratik sorunlar yaşanmaktadır:
- Çiftçilerin önemli bir kısmı yaşlıdır ve emekli maaşı yanında yaptığı küçük ölçekli tarımla ek gelir sağlayarak geçimini sürdürmektedir. İlaca zamanında ulaşamaması doğrudan gelir kaybına yol açmaktadır.
- Çiftçiler çoğu zaman ilaç almaya kendileri gelememekte, çocuklarını veya yakınlarını göndermektedir. Ancak satış sırasında çiftçinin telefonuna gelen doğrulama kodu zorunluluğu nedeniyle işlem yapılamamaktadır. Telefonu kullanamayan, yanında telefonu olmayan veya kodu anlayamayan yaşlı çiftçiler yüzünden satışlar kilitlenmektedir.
- Her bir ürün kalemi için ayrı ayrı doğrulama kodu gelmesi süreci aşırı uzatmakta, sistem her seferinde başa dönmektedir.
- Hobi bahçesi olan kişiler için uygulanan “taahhütlü satış” sistemi her seferinde ilaç yazdırma zorunluluğuna dayalıdır. Çiftçinin bahçesi, ilaç bayisi ve Tarım İl/İlçe Müdürlükleri farklı yerlerde olduğundan bu süreç pratikte çok zor işlemektedir.
Bu uygulamalar sonucunda çiftçi ilaca zamanında ulaşamamakta, üretim aksamakta, verim düşmekte hem çiftçi hem bayi vatandaş-devlet karşı karşıya gelmektedir. Bu memnuniyetsizliğin kırsalda ciddi tepki oluşturduğu da açıkça görülmektedir.
Talepler: Sistemin sahadaki gerçek koşullara uygun hale getirilmesi, yaşlı ve küçük ölçekli üreticiler için pratik çözümler geliştirilmesi, doğrulama ve reçete süreçlerinin sadeleştirilmesi, teknik altyapı sorunları giderilene kadar geçiş sürecinde esneklik sağlanmasıdır.
Tarım Ülkemizin olmazsa olmazı, ilk şartı. Çiftçimizin mutsuz olması demek, ürünsüz kalmak demektir. Zaten üretim oldukça zorlaşmışken daha zorluklar ile çiftçilerimizin heveslerinin kırılıyor olması ülkeye iyilik değildir. Rahmet ve şefkat Peygamberi (s.a.s.) de “Kolaylaştırın, zorlaştırmayın. Müjdeleyin, nefret ettirmeyin.” Buyurmakta. Bakanlığımızın en kısa zamanda sorunlara çözüm odaklı yaklaşacağını umuyoruz.
Bu vesile ile hasret ile yollarını beklediğimiz Ramazan Ayımızı da tebrik ediyor, Ülkemizin, insanlarımızın, İslam aleminin ve tüm insanlığın huzuruna vesile olmasını Yüce rabbimizden niyaz ediyoruz.
Hoş geldin Ya Şehri Ramazan.
