Hz. Peygamber (s.a.s), Hicretin 10. yılında (632) tek hac yolculuğunu yaptı. Bu hacca “Veda Haccı” denmesinin sebebi, Resulullah’ın bunun son haccı olacağını hissettirmesi ve ümmete son evrensel mesajlarını vermesidir.
Yaklaşık 100 bini aşkın Müslüman onunla birlikte hac yaptı. Bu yönüyle İslam’ın fiilen yaşandığı büyük bir “canlı ders” gibiydi.
Hz. Peygamber Hutbesi’ni 9 Zilhicce günü tüm insanlığa hitap eden evrensel ilkeleri içeren Veda Haccı ile Arafat’ta 100 000’i aşkın sahabesine veda etmiş oldu.
Veda Hutbes’inde Öne Çıkan Mesajlar
1. Can, mal ve namus dokunulmazlığı: “Bugünleriniz nasıl mukaddes ise, canlarınız, mallarınız ve namuslarınız da öyle mukaddestir.”
2. Faizin kesin olarak kaldırılması: “Biliniz ki, faizin her çeşidi kaldırılmıştır. Allah böyle hükmetmiştir. İlk kaldırdığım faiz de Abdulmutallib'in oğlu (amcam) Abbas'ın faizidir.”
3. Irkçılığın reddi – eşitlik: “Arap’ın Arap olmayana, Arap olmayanın Arap’a üstünlüğü yoktur. Üstünlük ancak takvadadır.”
4. Kadın hakları: “Sizin kadınlar üzerinde hakkınız, onların da sizin üzerinizde hakları vardır. Sizin kadınlar üzerindeki hakkınız; onların, aile yuvasını, hoşlanmadığınız hiçbir kimseye çiğnetmemeleridir. Eğer razı olmadığınız herhangi bir kimseyi aile yuvanıza alırlarsa, onları hafifçe dövüp sakındırabilirsiniz. Kadınların da sizin üzerinizdeki hakları, memleket göreneğine göre, her türlü gıda ve giyimlerini temin etmenizdir.”
5. Kur’an ve Sünnet: “Size iki şey bırakıyorum; onlara sarıldığınız sürece asla sapıtmazsınız: Allah’ın Kitabı ve Peygamberinin sünneti.”
Bu hac, sadece ibadet değil; Tevhidin, kardeşliğin, adaletin, insan onurunun en güçlü şekilde ilan edildiği bir buluşmaydı. Sıra ile başlıkları inceleyecek olursak.
1-Can, Mal ve Namus Dokunulmazlığı
Hz. Peygamber (s.a.s) hutbeye çok güçlü bir temel ile başlar: “Ey insanlar! Bugünleriniz, bu ayınız, bu beldeniz nasıl kutsal ise; canlarınız, mallarınız ve namuslarınız da öyle kutsaldır.” Bu söz neyi ifade eder? İnsan hayatı dokunulmazdır Haksız yere: cana kıymak mala el uzatmak kişinin onurunu zedelemek haramdır. Bu haklar, din–ırk–kabile ayrımı olmadan herkes için geçerlidir.
Evrensel mesaj: Bu sözler, İnsan haklarının Hukukun üstünlüğünün Toplumsal barışın 1400 yıl önce ilanıdır O gün Arafat’ta söylenen bu ilke, bugün bile bütün insanlığın muhtaç olduğu bir ölçüdür.
2- Faizin kaldırılması ve kul hakkı meselesi
Hz. Peygamber (s.a.s), Veda Hutbesi’nde toplumsal adaletin kalbine dokunan çok net bir hüküm koyar: “Cahiliye devrinden kalma her türlü faiz ayaklarımın altındadır. İlk kaldırdığım faiz de Abbas bin Abdülmuttalib’in faizidir.”
Bu sözün önemi nedir? Faiz kesin ve geri dönüşsüz şekilde kaldırılmıştır. Peygamberimiz (s.a.s) bunu söylerken: Kendi amcasını örnek vermiştir. Yani “Hukukta ayrıcalık yoktur” mesajı vermiştir. Bu, adaletin akrabaya göre değil hakikate göre işletilmesidir.
Kul Hakkı Vurgusu: Faiz, İslam’da sadece ekonomik bir mesele değil: Güçlünün zayıfı ezmesi Borçlunun köleleştirilmesi Emeksiz kazanç anlamına gelir. Bu yüzden faiz: Kul hakkına girer. Tövbesi zor olan haklardandır (helalleşme gerekir)
Günümüze Bakan Yönü: Veda Hutbesi bize şunu öğretir: Servet birkaç elde toplanmamalı Ekonomi, insanı ezmemeli. Kazanç emeğe ve adalete dayanmalı Bugün dünyada yaşanan gelir adaletsizliği, Resulullah’ın (s.a.s) bu uyarısının ne kadar hayati olduğunu gösteriyor.
Kısa tefekkür: Resulullah (s.a.s), ümmetine şunu miras bırakıyor:
“Helal kazanç, sadece bireysel değil; toplumsal bir sorumluluktur.”
Not: Veda Haccı ve Peygamberimizin insanlığın yolunu aydınlatacak olan mesajlarını sonraki yazılarımızda incelemeye devam edeceğiz.
